Jack de Vries lobbyist? 'Goed voor de publieke zaak'

Het Hoofdredactioneel van NRC op 16 juni j.l. heeft een wantrouwende toon: De overstap van voormalig Staatssecretaris van Defensie Jack De Vries naar een communicatieadvieskantoor is dubieus omdat De Vries voorstander was van de aanschaf van de JSF in zijn vorige functie en hij beschikte over vertrouwelijke informatie hierover. Dit gecombineerd met het gegeven dat het betrefende advieskantoor zich inzette voor de lobby voor de aanschaf van dit vliegtuig, maakt dat de krant het geheel nogal negatief belicht. Een kortzichtige reactie, die voortkomt uit selectieve verontwaardiging.

Allereerst het selectieve: talloze voormalig politici behartigen in hun huidige functie belangen die ze ook tijdens hun politieke carrière konden beïnvloeden. Wanneer dit aan de non-profit zijde gebeurt, lijkt dit nooit tot enige publieke verontwaardiging te leiden: Farah Karimi van GroenLinks die voorzitter van Oxfam Novib werd, CDA’er Cees Veerman die, na minister van landbouw te zijn geweest, voorzitter werd van Natuurmonumenten, evenals voor hem VVD’er Pieter Winsemius, die minister van VROM was. Zij leveren geen discussie op over mogelijke belangenverstrengeling. Daarnaast kan men zich afvragen of er niet in veel meer gevallen overlap zit in de belangen bij allerlei bestuurlijke functies die politici achtereenvolgens vervullen, waarbij sprake is van vertrouwelijke informatie. Kennelijk beperkt de maatschappelijke verontwaardiging zich tot hen die zich inzetten voor organisaties met winstoogmerk.

Het kortzichtige zit hem er in dat wordt verondersteld, zonder dat daar aanwijzingen voor zijn, dat de Vries zich gaat richten op de JSF en daarbij op ontoelaatbare wijze gebruik zou maken van informatie die behoort tot de vertrouwelijkheid van zijn vorige functie. Het betreffende advieskantoor zet zich wereldwijd in voor uiteenlopende onderwerpen en de Nederlandse directeur van het kantoor heeft aangegeven dat nog niet duidelijk is op welke dossiers De Vries actief zal zijn. De Nederlandse media lijken dit al wel te weten. Vooralsnog zie ik echter geen reden aan te nemen dat De Vries onethisch zou handelen. Wel zou het prijzenswaardig zijn als het betreffende kantoor rekenschap zou geven van de maatschappelijke gevoeligheden die er leven wat dit betreft en uitlegt op welke wijze zij hiermee omgaan.

In het politieke besluitvormingsproces is het van belang dat de relevante maatschappelijke belangen in brede zin worden afgewogen. Het is eveneens van belang dat dit zorgvuldig gebeurt. Hierbij hoort dat ter zake deskundige mensen zich bezig houden met het formuleren en behartigen van deze belangen. Ik ben dan ook blij dat mensen als Jack de Vries hun kennis toevoegen in het proces van de democratische belangenafweging. Om dit goed te doen is expertise en ervaring vereist. Hij kent het Nedelandse openbaar bestuur, hij kent de politiek, en kan zijn standpunten goed verwoorden. Wat dat betreft is hij een aanwinst voor het vak en de publieke zaak.

Het is laakbaar om zonder enig bewijs, behalve stemmingmakerij, professionals die de publieke zaak dienden, op deze wijze verdacht te maken. Ik hoop dat De Vries lid wordt van de beroepsvereniging voor public affairs professionals, de BVPA, waarmee hij zich committeert aan onze gedragscode. Hierin worden duidelijke regels gesteld omtrent transparantie en integriteit en op de website is voor een ieder in te zien wie de leden zijn die deze gedragscode onderschrijven. Mocht dit nog niet voldoende waarborg zijn, dan is het bij het ministerie van Defensie zo geregeld dat er twee jaar na het aftreden van een bewindspersoon geen zakelijke relatie tussen hen en het ministerie wordt toegestaan.
Geef De Vries de kans zijn talenten in het Nederlandse bedrijfsleven in te zetten en laten we er niet bij voorbaat vanuit gaan dat er ter kwader trouw zal worden gehandeld. Zo kan de expertise van deze mensen blijven bijdragen aan de publieke zaak, ook vanuit het bedrijfsleven.

Thomas Berghuijs, secretaris van de BVPA en senior adviseur bij Public Matters